مىگوييم اولا : هر شادمانى نكوهيده نيست ، بلكه شادمانى دو قسم است ستوده و نكوهيده امّا شادمانى ستوده چهار قسم است . 1 - قصد عابد پنهان داشتن عبادت و اخلاص براى خدا باشد ولى چون مردم از آن آگاه شوند بداند كه خدا آنها را بر آن آگاه ساخته و حالات پسنديدهء بنده را بر آنها آشكار ساخته است و آن را توجّه و لطف خدا به خود مىداند ، چرا كه خدا عبادت و معصيت را پنهان مىسازد ؛ آنگاه خدا گناه او را مىپوشاند و عبادتش را آشكار مىكند و لطفى بالاتر از پوشاندن عمل زشت و آشكار ساختن عمل نيكو نيست . پس شادمانى او به اين است كه خدا به او نظر خوب دارد و به ستايش مردم و منزلت يافتن در دل آنها نظرى ندارد خداى متعال مىفرمايد : قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَ بِرَحْمَتِهِ فَبِذلِكَ فَلْيَفْرَحُوا . « 85 » و گويى برايش آشكار شده كه عمل او در پيشگاه خدا مقبول واقع شده و از آن شادمان است . 2 - اين كه خدا عمل پسنديدهء او را در دنيا آشكار و عمل زشت او را پنهان داشته دليل بر آن مىداند كه در آخرت نيز با او چنين كند ، زيرا رسول خدا ( ص ) فرموده است : « خدا هيچ گناهى را در دنيا بر بنده‌اى نپوشاند ؛ مگر اين كه در آخرت نيز آن گناه را بر او بپوشاند . » « 86 » پس در حالت اوّل شادمانى به مقبول واقع شدن عمل او در حال بدون توجّه به آينده است و در حالت دوّم توجّه به آينده ( مقبوليّت در آخرت ) است . 3 - شادمانىاش از اطّلاع مردم بر عباداتش براى اين باشد كه مردم در عبادت به او تأسى جويند و ثوابش چند برابر شود ، در نتيجه يك پاداش براى آشكار شدن عبادت و پاداش ديگر براى پنهان داشتن عبادتش دريافت مىكند ، و به هر كس در عبادتى اقتدا شود وى در ثواب اقتدا كنندگان شريك است بىآن كه چيزى از ثواب آنها كاسته شود ؛ و انتظار اين ثواب شايسته است كه موجب شادمانى شود زيرا آشكار شدن نشانه‌هاى

--> ( 85 ) - يونس / 58 : بگو به فضل و رحمت خدا بايد خوشحال شوند . ( 86 ) - اين حديث را مسلم در ( صحيح ) ج 8 ، ص 21 ، از حديث ابو هريره روايت كرده است .